[अपडेट] मधेसमा संविधानबारे भ्रम छ भन्नेलाई वा सो भ्रम चिर्न मधेस छिर्नेलाई अब सोध्नुहोस् १८ प्रश्नहरु

‍- अधिवक्ता दिपेन्द्र झा –

        मधेसमा संविधानबारे भ्रम छ भन्नेलाई वा सो भ्रम चिर्न मधेस छिर्ने जो कोहीलाई सोध्नुहोस् अब १८ प्रश्नहरु,                                                                         जुन यसप्रकारका छन् ।

१. प्रस्तावनामा जनआन्दोलन र शसस्त्र संघर्ष राखेको तर, संघीयता जन्माउने मधेस आन्दोलन किन नराखेको ?

२. प्रस्तावनामा समानुपातिक समावेशी राज्य हुनु पर्ने ठाउँमा राज्य झिकेर समाज किन राखेको ?

३. अन्तरिम संविधान २०६३ ले मौलिक हकमा भएको राज्यको हरेक अंगमा समानुपातिक समावेशीको हक किन झिकेको ? (धारा ४२)

४. मधेस आन्दोलनबाट प्राप्त अन्तरिम संविधानले ग्यारेन्टी गरेको मधेसका जनसंख्याको आधारमा निर्वाचन क्षेत्रको हक किन झिकेको ? ) (धारा ८४ र २८६)

५. भन्ने बेलामा बुवा वा आमा कुनै एउटाको नामबाट नागरिकता लिनेछ तर जन्मसिद्धले बंशज नागरिकता लिँदा बुवा र आमा दुवैको अभिवार्य किन गरेको ? (धारा ११-३)

६. विदेशीसँग विवाह गर्ने महिलाको हकमा लैंगिक विभेद हुने गरी तिनका सन्तानले अंगिकृत नागरिकता पाउने प्रावधान किन राखेको ?

७. २०४७ र अन्तरिम संविधान भन्दा पनि पश्चगामी हुने धारा २८९ पदाधिकारीको नागरिकतामा जन्मसिद्ध र बैवाहिक अंगिकृत समेतलाई लामो सूची पदमा कहिले जान नपाउने गरी किन बार लगाएको ? पहिलाको संविधानमा नभएको अहिले राख्नु पर्ने कारण के हो ? जन्मसिद्ध समेत राक्नु कति जायज हो ।

८. राष्ट्रिय सभामा ५० लाख हुने प्रदेशको पनि ८ जना सदस्य र ४० लाख हुने प्रदेशको पनि ८ जना किन राखेको ? अमेरिकन पद्धती अपानाएको हो भने प्रदेशलाई स्वायतत्ता पनि अमेरिका जस्तै दिने की ?

९. स्थानीय निकायको संरचना र कानून बनाउने अधिकार प्रदेशलाई नदिएर संघलाई किन दिएको ? (धारा ५६ (४) र (५))

१०. २ नं. प्रदेश बाहेक बाँकी ६ वटा प्रदेशमा एउटै समुदाय (खशआर्य)को वर्चस्व हुने गरी सिमांकन किन गरेको ? (अनुसुची ४)

११. मधेसको जनसंख्कीय घनत्व टुट्ने गरी ५ टुक्रामा मधेसी थारुलाई किन बाँडेको ?

१२. राज्यको सबै निकायमा समावेशी हुने हो भने न्यायालयको भागमा समावेशी किन नराखेको ? के न्यायापालिका राज्यको अंग होइन ? हो भने किन समावेशीवाट किन अछुतो राखेको?

१३. संविधानमा अन्य कुनै समुदायको परिभाषा नरखी खशआर्यको परिभाषा मात्र किन राखेको ? के यो संविधान एक समुदायको मात्र हो ? (धारा ८२ (२) स्पष्टीकरण) होइन भने परिभाषा राख्ने हो भने सवैको राख्नु पर्ने हो नी ?

१४. न्यायपालिकामा न्यायाधीश नियुक्तिमा वा न्यायपालिकाको कुनै पनि कार्यमा प्रादेशिक सरकारको कुनै भू्मिका नदिनुको कारण के हो ?

१५. महिला र दलितजस्तै मधेसी, जनजाती, थारु र मुस्लिम आयोगको गठन गर्दा कार्यक्षेत्र, अधिकार किन नतोकेको ? (भाग २७)

१६. १० बर्षमा महिला, दलित, मधेसी, जनजाती, थारु र मुस्लिम आयोगको पुनरावलोकन किन राखेको ? (धारा २६५)

१७. मधेसी, जनजाती, थारु र मुस्लिमको हकलाई महिला, दलितको जस्तै मौलिक हकमा किन समावेश गरेका छैन ? (मौलिक हक)

१८. सरकारी सेवामा समानुपातिक समावेशी गर्ने सन्दर्भमा बहिस्करणमा परेको वर्ग, लिंग, समुदाय किटान गर्ने गरी प्रावधान किन नराखेको ? (धारा २८५(२))

  • श्रेष्ठ किर्तन

    अब सम्सोधनपछी(किनकी सम्सोधन बिधेयक सम्सदमा दर्ता भैसकेको अवस्था हो) प्रत्येक् जिल्लाबाट( एउटा जिलाबाट न्युनतम एक प्रतिनिधि) समानुपातिक र समाबेसि ढंगले जनप्रतिनिधी चुनिनेछन, अर्थात मधेसीले कुल नेपालको प्रतिनिधित्वको १९% र थारुले १७%। प्रदेशको मुख्य प्रयोजन भनेको त समानुपातिक क्षत्रिय बिकास होइन र(की जातिगत संगठन गर्ने मात्रै हो)??पिछडिएका जाती र जनजातीहरुको सरकारमा समाबेसि प्रतिनिधित्व र प्रत्येक् जिल्लाबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्व सुनिस्चित भएको अवस्थामा मोर्चाले आफ्नो प्रदेशको सिमान्कनमा किन अद्दी कसिराखेको छ??

    बर्गिय(जातभन्दा पहिले आर्थिक अवस्थाका आधारमा) आरक्षणमा मोर्चा चुँ गर्दैन। सानातिना कुरामा नाकाबन्दी गर्छ। सेना, न्यायालय, जस्ता सम्बेदनशील ठाउमा आरक्षण चाहियो भन्छ(सर्कारले मधेसी थारुलाई प्रतिस्पर्धा गर्न रोकेको त छैन)। अंगिक्रितलाई सरकारमा निर्बिबाद पहुच दिनपर्‍यो भन्छ।

    • ashis gautam

      aba kasle bujhne yo kura

      • श्रेष्ठ किर्तन

        भ्रस्टाचार न्युनिकरन, राजनीतिक घुस्पैठको अन्त्य, आदीको कसैलाई वास्तै छैन। थ्रेश्होल्दको यहाँ कसैले कुरै गर्दैन। रोम बिधानको कुरो त परै जाओस। सैक्षिक, स्वास्थ्य, राजनीति, आदीको माप्दण्द भाड मे जाओस। जनतासँग प्रतक्ष सरोकार राख्ने यस्ता नियमहरु संबिधानमा राख्ने कसैको दिमागमा आउँदैन। तर नाम दियिन्छ जनआन्दोलन।

        • ashis gautam

          janasankhya kai aadhar ma sabai garnu parne ho bhani janasankhya kai anupaat ma pradesh simankan garda kasto hola.

          • श्रेष्ठ किर्तन

            डाक्तर हर्कबहादुर गुरुङले गहन अनुसन्धान र बिश्लेशन गरेर बनाएको पाँच बिकास क्षेत्र जत्तिको राम्रो सिमान्कन अरु हुनै सक्दैन। किनकी प्रत्येक् बिकास क्षेत्रमा हिमाल, पहाड र तराइ संलग्न छ र दुबै मित्ररास्त्रको सिमानालाई पनि छोएको छ। बिग्यहरुलाई बेवास्ता गरी सिमान्कनको प्रारुप बनाउने जुन गल्ती राजनीतिक दलहरुले गरे, यदी अहिले पनि त्यस्तै गर्ने हो भने समस्या रहिरहन्छ।

            १००, १५० बर्ष पहिले कोही पढाकुले संघियतालाई पहिचानसँग जोडीदिए किनकी त्यस कालको आवश्यकता त्यही थियो। तर अहिलेको कालमा सबै भन्दा महत्वपूर्ण अर्थतन्त्र हो। देशको अर्थतन्त्र बलियो भयो भने जनता स्वत बलिया हुन्छन। तर केही बुद्धिजिबी भनाउदाहरु र राजनीतिग्य भनाउदाहरु त्यही प्राचिन कालको सिध्धान्त आदर्शलाई आधुनिक कालमा आफ्नो सत्ता स्वार्थ निमित्त लागु गर्न खोज्दैछन। सोझा साझा जनतालाई नागरिकता खोसिने, सरकारी जागिर नपाईने, जस्ता झुठा भ्रम प्रयोग गरी आन्दोलनमा होमाइन्छ।

            कुनै भगवानले लेखेको सिध्धान्त होइन पहिचान, जो कालजयी सिध्धान्त होस्। यदी पुरानै सिध्धान्तकै अन्धभक्त भाई युगसुहाउदो पारीमार्जित सिध्धान्तको अनुसरण गर्न कन्जुस्याइ गर्ने मुर्खता गर्ने हो भने देशको बाटो भनेको अधोगती नै हो। तर ति सोझासाझा, निमुखा, भावनात्मक मधेसी नेपाली नागरिकहरुलाई कस्ले सम्झाउने हो खोइ??

          • Rajeev Mandal

            if 5 development region model was so effective then why it failed? why people are unsatisfied? why there was armed movement? why the traditional force Bahun-chettri are still holding everything? if economic prosperity can be more easily achieved by Harka gurung’s way why there is no chnage in lifes of people of other community after decades of its practice? and if money is all people need why people are in streets in Honk kong, why Shia are in street in saudi arabia? why there was referendum on succession in scotland? why new countries keep adding in? why nepali left bhutan and become refugee? money can not be answer to the question of rights & equality & identity & dignity………nepal is a racist nation as its basis lies on one caste one language one dress one physical postures ….and as long it chooses to remain so no matter how much billion you push chaos n mess will remain……..nepali euta jatiyeta ho tara rastriyeta ko bharam le dhakeko cha………..

          • Neo Shrestha

            Ofcourse identity is important but economic improvement is more important. What will a person do with identity without means to survive. Even in Nepal’s case.. millions of bahuns and chettris have left Nepal to work in bad condition in Arab/ Malaysia.
            Also regarding reservation… there are hardly few thousand job availabe with govt. What percentage of people will benefit from them. So, main emphasis should be economic developement not just some govt. job.

            Every country has bit of racism.. pl. tell me which country is not racist. I have been living in Delhi for last few years and have seen the kind of racism poor people from Bihar / UP/ Nepal face here.
            The point is to develop understanding among all. Speaking bad about others is not going to solve anything.

          • ashis gautam

            adding your point. identity also comes from prosperity i dont see anyone thinking of it.

          • ashis gautam

            for 20 mores year we are lacking election on vdc level and ward level thats y. about nepal…so is madhesh a mythical term read history.

          • श्रेष्ठ किर्तन

            The 5 development region model failed due to lack of decentralisation of power. But federalism ensures decentralisation of power and economy. yeah the major number of rulers are khas aarya. But the trend is changing as we have seen many janjatis, madhesis, dalits, etc in government. But yeah, janjatis, dalits, madhesis have not been able to become prime minister(only). so, there may be some error in government system.

            We would support madhesi morcha if there were demands which would alter poverty, discrimintion in madhes. But, the demands conclude to the requirement of power in government(which would be surely provided by the reformation act, as it’s already registered and reformation is on it’s way). There are no important demands like protocols for an candidate in government, protocols for jobs, directly elected representatives,etc which would strictly emphasize education in every community. There are demands of reservation for certain caste groups, but ecomomic condition(actually poor people need reservation, as there are rich people in lower castes, janjatis also) is not considered. There should have been demands like protocol for politicians, political parties, educational institutions, government offices, etc which would strictly control the quality of governance and services.

            Most recent violence we see in the world are related to ethnicity or domination of powerful countries towards the small countries. The activities happening in nepal are related to ethnic. The revolution would be genuine if the constitution were to discriminate the targeted ethnic citizens. But every citizens regardless of any ethnicity are provided equal rights. There are some deforms in the new constitution but there is also a reformation act.

  • Neo Shrestha

    1.Dont think its a big deal writing madhesh andolan or jana andolan…. its content is more impt.
    2.dont know what is practical impact of writing society and govt.
    4. Still dont understand how only population can be basis of demarcation of state. This will lead to more representation in urban areas and less in less developed ones. This will impact more in himal and less in pahad. Both geography and population should be considered. For one i think current proposal of atleast one representation per jilla and rest as per population is fair.
    5. This provision of dual reqm. of both mom and dad should be changed.
    6. Before giving citizenship of females, it should be ensured that they are living in Nepal and her kids have not taken up citizenship of other country. Currently there are lot of inter country marriages. Some safeguards are required.
    7. Many countries have this provision. Even in USA one cannot be president if not born in USA.
    8. This is done for all round development of the country. So that not people of all area can have their say not just one over populated place.